1- اسپونديليت آنكيلوزان Ankylosing Spondilitis=AS به چه معني است؟ 

آنكيلوز – بمعني چسبيدن و جوش خوردن به يكديگر است .
اسپونديليت – بمعني ورم و التهاب مفاصل مهره هاي ستون فقرات است
هر دو كلمه از واژگان يونايي بوده و بنابراين AS شرايطي را توصيف ميكند كه در آن همه يا برخي از مفاصل ستون فقرا ت با هم در آميخته و يكپارچي ميشود .يكپارچگي و استخواني شدن تمامي مفاصل ستون فقرات كمتر رايج است . در برخي اين عارضه تمامي مفاصل ستون فقرا ت كمتر رايج است . در برخي اين عارضه جزئي و گاهي فقط در استخوانهاي لگن خاصره محدود ميشود.
 

2- AS دقيقا چيست؟ 

AS يك بيماري روماتيسمي دردناك و پيشرفت كننده است .
اين بيماري اصولا مفاصل ستون فقرات را درگير ميكند . اما ميتواند ساير مفاصل و رباط ها
(ligaments –tendons ) را نيز گرفتار نمايد . همچنين ساير اندام مانند چشم ،ريه ،روده و قلب نيز ميتوانند درگير شوند.
 

3- عملا چه اتفاقي رخ ميدهد؟  

التهاب در نقاطي كه رباط ها و تاندون هاي خاص به استخوانها ميچسبند ، رخ ميدهد (enthesis ). متعاقب آن فرسايش تدريجي استخوان در محل اتصال ايجاد ميشود همينكه التهاب فروكش ميكند ،در اثر روند التيام استخوان هاي جديد ايجاد گرديده و توسعه مي يابند و در محلي كه استخوان اضافي تشكيل شده ، بافت استخواني ، جايگزين بافت ارتجاعي رباط ها و تاندون ها ميشود و نتيجتا حركات مفصل محدود ميشود . التهاب مجدد بتدريج منجر به تشكيل استخوان هاي اضافي بيشتر و در نتيجه يكپارچگي و ثابت شدن ستون فقرات كمري و پشتي ميگردد.
مفاصل بين استخوان هاي لكن خاصره و استخوان خاجي (Sacrum ) معمولا در ابتدا و زودتر درگير ميشود و بعد مهره هاي پائيني و كمري ، و در زمان هاي بعد پشت سينه ، گردن و شايد مفاصل ديگر .
 

4- آيا بيماري AS همان بيماري (Spondylosis ) خشكي و چسبيدن مهره هاي ستون فقرا ت در افراد مسن است؟‌  

خير ، با اينكه تلفظ آنها شبيه است اما متفاوت هستند ، Spondylosis به معناي يك دوره فرسودگي عادي است كه در آدمهاي مسن بيشتر متداول است . در حاليكه AS مربوط به شرايط التهابي است كه به تدريج استخوا ن هاي اضافي و جديد مي سازد و منجر به يكپارچگي استخوان ها ميشود. تمرينهاي درماني مخصوص و مي سازد و منجر به يكپارچگي استخوان هاميشود. تمرينهاي درماني مخصوص و مناسب كه براي بيماران AS طراحي شده است ، براي كسانيكه از ناراحتي Spondylosis رنج ميبرند ميتواند مضر هم باشد.
 

5- آيا AS يك بيماري رايج است؟  

بيماري AS تقريبا به نسبت يك نفر از هر 200 نفر مرد و يك نفر از هر 500 نفر زن در انگلستان ديده ميشود.
 

6- چه كساني به AS مبتلا مي شوند؟‌   

هر فردي (‌مرد زن و كودك )‌ ميتواند به AS مبتلا شود . اين بيماري بطور اخص دربين سنين اواخر نوجواني ، و تا دهه سوم عمر با ميانگين حدود 24 سالگي حمله خود را شروع مي كند . درعين حال علائم بيماري ميتواند درديگر دوره هاي عمر نيز بروز نمايد. در مردان بيماري AS در حدود سه برابر بيشتر از زنان معمول است .
 

7- آيا بيماري در مردها زن ها و كودكان فرق دارد؟‌  

بيماري AS در مردان و زنان و كودكان كمي متفاوت است .
در مردان : درگيري و آسيب لگن خاصره و ستون فقرات شايع تر است . نقاط ديگري كه ممكن است مبتلا شوند عبارتند از قفسه سينه ، مفصل ران ، شانه ها و پا
در زنان : درگيري و التهاب ستون فقرات معمولا به شدت مردان نيست ،‌لگن خاصره مفاصل ران ، زانوها ، مچ دست ، قوزك پا نقاطي هستند كه بيشترين محل درگيري و ابتلا در زنان ميباشند .
دركودكان : براي كودكان قبل از رسيدن به سن 11 سالگي ، بروز علايم AS غير عادي و نادر است . دركودكان مفاصلي كه مشخصا مبتلا ميشوند ، ابتدا زانوها ،‌قوزك پا ، پاها ، مفاصل ران و كفل ها هستند در دوره سنين جواني ، ممكن است AS به يك دوره طولاني بيماري مفاصل ران كشيده شود كه نهايتا گاهي اين ناراحتي نيازمند جراحي و تعويض مفصل ران در سنين بزرگتر ميگردد.
 

8- نشانه هاي بيماري AS چيست؟  

 نشانه هاي بارز بيماري AS عبارتند از :‌
- شروع تدريجي خشكي و درد پشت در طول هفته ها وماهها (بيش از چند ساعت و چند روز)
-خشكي و سفتي و درد در بامداد ، كه تدريجا در طول روز با حركت و ورزش ازبين ميرود و يا كاهش مي يابد.
- تداوم ناراحتي بيش از سه ماه ، (‌كه با وقوع ناراحتي هاي كوتاه مدت فرق دارد) .
-احساس بهتر شدن بعد از حركت و ورزش و احساس بدتر شدن بعد از سكون طولاني
- كاهش وزن ، مخصوصا در مراحل اوليه .
- احساس تب و عرق شبانه
 

9- آيا AS برروي ديگر مفاصل نيز اثر مي گذارد؟  

بله AS گاهي سبب ناراحتي و دردهاي طولاني و ورم در مفصل ران ، زانو قوزك و مچ پا ميشود . در واقع هر مفصل ميتواند درگير شود. در اغلب اوقات درد و ورم بعد از درمان فرو مينشيند . اما خيلي اهميت دارد كه مفصل ران را بحالت كشيده و تحت كشش قرار دهند ،‌تا پس از بهبود و التهاب باعث خميده ماندن و خشك شدن مفاصل ران نگردد و فرد مبتلا در حالت متمايل به جلو و خميده نماند. استخوان پاشنه پامخصوصا در دو ناحيه دچار درد و آسيب ميشود، رايج ترين نقطه زير پاشنه پا و با فاصله سه سانتيمتري از پشت پا است . به آن التهاب غلاف كف پا (Plantar Fasciit ) گفته ميشود. ممكن است هفته ها طول بكشد. اين ناراحتي با استفاده از يك كفش مناسب كه فشار وزن را از روي پاشنه پا كاهش ميدهد ، بهتر ميشود.
ناحيه ديگري كه كمتر شايع است ، رباط پشت پا (Achilles tendon ) در جايي كه به استخوان پاشنه وصل ميباشد ، فشار كفش ميتواند آنرا شديدتر كند .
 

10-  آيا بيماري AS بر ديگر دستگاه ها وساير اعضا بدن اثر مي گذارد؟  

بله A.S بعضي وقتها ميتواند روي چشم ها، قلب و ششها اثر بگذارد. اين اثرات اصولا يك خطر حياتي نبوده واغلب به روش نسبتا معمولي درمان پذير مي باشند.
 

11- چه تاثيراتي AS برروي چشمها دارد؟  

A.S ميتواند باعث التهاب در عنبيه چشم (lris ) محل اتصال آن به ديواره بيروني چشم شود(Uvea ) . در 40% از افراد مبتلا به A.S اين ناراحتي التهابي عنبيه در يك يا گاهي هر دو چشم بروز ميكند. معمولا اولين نشانه هايك تاري مختصر در ديد يك چشم است. شمابايد براي جلوگيري از آسيب دائمي چشم يك درمان سريع و به موقع انجام دهيد. بهتر است مستقيما به يك مركز درماني مجهز مراجعه كنيد . كه در آنجا يك تيم چشم پزشكي شمارا تحت درمان قرار دهد. بايد به آنها متذكر شويد كه مبتلا به A.S هستيد ، آنها به شما قطره چشمي كه التهاب را ظرف چند ساعت بهبود ميبخشد ، ميدهند، تا زماني كه التهاب كاملا رفع نشده بايد ريختن قطره چشم را ادامه دهيد.
 

12- چگونه AS به قلب اثر مي گذارد ؟  

بيماري AS گاهي ميتواند بر قلب اثر خفيفي بگذارد. در بسياري از موارد اين تاثير آنقدر خفيف است كه به سختي قابل تشخيص ميباشد. A.S ممكن است باعث نشت دريچه آئورت شود. (Aortic valve leak ) اغلب اوقات برهدايت فعاليت الكتريكي درون قلب نيز اثر ميگذارد . درمورد چنين عوارض ، معمولا از طرف خود بيمار شكايتي ابراز نميشود.
 

13- چه صدمه اي AS به ريه ها مي گذارد؟

بيماري AS باعث آمادگي بيشتر ريه ها براي بيماري نمي شود و احتمال عفونت قفسه سينه و شش ها را بيشتر نمي كند. اما به هر حال بر روي مفصل دنده ها و عضلات بين انها اثر گذاشته و به هنگام تنفس، عطسه، سرفه و يا خميازه ايجاد درد مي نمايد. در نتيجه اين موجب مي شود كه ريه ها نتواند به طور كامل هواگيري نمايد.
اين بيماري با اشعه X به خوبي قابل روئت است اما معمولا نشانه باليني ايجاد نمي كند. در مراحل پيشرفته AS ممكن است قفسه سينه كاملا ثابت و غير قابل اتساع شود و در نتيجه و بر روي ورود و خروج هوا به ريه ها تاثير بگذارد، مفهوم آن اين نيست كهشما نتوانيد تنفس كنيد، عضلات ديافراگم شكم، به كار خود ادامه مي دهند و براي تغيير حجم شش ها شكم در حين تنفس جلو و عقب (بيرون و داخل) مي رود. لباس تنگ و پرخوري تنفس را سخت تر كرده و بنابراين بهتر است از اين موارد پرهيز نماييم تا احساس راحت تري هنگام تنفس داشته باشيم. اجتناب از سيگار كشيدن حياتي است دخانيات نه تنها تنفس را دشوار مي كند بلكه مي تواند سبب بروز عفونت در ريه و قفسه سينه شود.
 

14- آيا اثرات AS بر روي همه افراد يكسان است؟  

خير AS يك بيماري با عوارض متفاوت و متغير است در حاليكه در بعضي افراد نشانه مشخصي ديده نمي شود و در برخي ديگر خيلي شديدتر و با عوارض بسيار زيادي بروز مي كند.
 

15- در بيماري AS آيا نياز به جراحي وجود دارد؟  

عمل جراحي زياد معمول و موثر نمي باشد و جراحي نقش كمي در عمليت مداواي اين بيماري را دارد. در حدود 6% از مبتلايان نياز به جراحي و تعويض مفصل ران دارند. اين عمل حركت پذيري را دوباره بازگردانده و درد مفصل آسيب ديده را از بين مي برد.
در موارد نادر براي راست كردن پشت كسانيكه خميدگي بسيارشديد داشته اند از عمل جراحي ستون فقرات و گردن استفاده شده است تا خميدگي كمتر و به حالت مناسب تر برگردانده شود.
 

16- چه داروهايي مورد نياز است؟  

بيش از 80% بيماران براي كاهش التهاب و تسكين درد از داروهاي ضد التهاب غير كورتني (non steroidal anti – inflammatory drugs) استفاده مي كنند. (NSAID)
برخي از بيماران كه عوارض جانبي اين داروها را تجربه نموده اند مصرف يك مسكن ساده مانند PARACETAMOL راترجيح مي دهند. براي برخي بيماران خصوصا آنها كه از التهاب و ناراحتي هار روده ها و بيماري روده بزرگ (crohn,s disease and ulcerative colitis) – كليت – يا آرتريت مفاصل محيطي رنج مي برند يك داروي تعديل كننده ضد رماتيسمي مانند سولفاسالازين ممكن است تجويز گردد.
 

17- آيا AS خطرناك است؟  

اساسا خير
 

18- علت ايجاد بيماري AS چيست؟  

از مدت ها قبل تحقيقات پزشكي نشان داده است 96% از بيماران AS در انگلستان همگي داراي يك نوع سلول نشانگر ژنتيكي از نوع آنتي ژن سلولهاي سفيد انساني (human leucocyte antigen) كه به نام آنتي ژن HLA-B27 مشخص گرديده است مي باشند. احتمالا ممكن است كه يك ميكرواورگانيسم معمولي بدون آزار كه سيستم دفاعي در اين حالت توانسته با آن مبارزه كند. در برخورد و تماس با HLA-B27 باعث بروز و عكس العمل هاي متقابل گردد.
بعضي وقت ها بروز عفونت هاي روده مي تواند شروع كننده AS باشد. عوارض و علائ ممكن است پس از يك دوره استراحت اجباري در رختخواب (مثلا پس از يك سانحه رانندگي) آشكار شود و در شرايط آرامتر قبلي را شديد تر و حاد نمايد. يك دسته از علائم كه با نام سندرم رايتر (Reiter’s sSyndrome) شناخته مي شوند، ممكن است به AS كشيده شوند. اين شامل بيماري التهاب عنبيه (Iritis) و التهاب پرده همبند چشم است كه قرمزي سوزش و درد و سنگيني چشم از عوارض آن اس. بيماران مبتلا به (Reiter’s sSyndrome) از التهاب لوله پيشاب راه نيز رنج مي برند، (Urethritis) اين التهاب مجاري دفع ادرار ( لوله اي كه ادرار را از مثانه به خارج بدن هدايت مي كند) باعث مي گردد تا در موقع ادرار درد و ناراحتي ايجاد شود. ممكن است بعد از ادرار ترشح ادامه داشته باشد. خاصه در صبح و هنگام برخاستن از خواب حجم ادرار زياد است اين ناراحتي شديتر است و همچنين ممكن است باعث تكرار ادرار نيز بشود. در زنان درد وجود دارد، اما ادامه ترشح انتهاي ادرار ابراز نشده است. بيماري رايتر به آرتريت مفاصل بزرگ كه به طور مشخص پاها را درگير مي كند (مفاصل ران، زانو و ...) منجر مي گردد. كه با درد قسمت هاي تحتاني كمر همراه است و در شب هنگام و موقع برخاستن از خواب و يا پس از يك استراحت طولاني شديدتر است.
 

19- ريسك انتقال بيماري به فرزندان چگونه است؟  

اگر يكي از والدين به AS مبتلا باشد شانس انتقال ژن HLA-B27 هستند الزاما مبتلا به AS نمي شوند. اما به طور كلي احتمال اينكه فرزندش به AS مبتلا شود به نسبت يك نفر از ده نفر و در صورتيكه داراي ژن HLA-B27 هستند به نسبت يك نفر از پنج نفر مي باشد. در مورد ارث بردن بيماري AS از پدر بزرگ و مادربزرگ اين نسبت يك نفر از بيست نفر و يا كمتر مي باشد. توصيه مي شود در مورد بروز علائم اوليه بيماري AS در فرزندان به پزشك متخصص روماتولوژي مراجعه و با ايشان مشورت نماييد.
 

20- آيا بيماري هاي ديگر با AS ارتباط دارند؟  

يك نوع بيماري پوستي به نام پسوريازيس (Psoriasis) با AS مي تواند ارتباطي داشته باشد. پسوريازيس باعث پوسته پوسته شدن و فلسي گرديدن پوست و روي سر و نيز يك نوع متفاوت تري از آرتريت مي گردد. يك نوع عفونت اكتسابي جنسي كه به آن التهاب غير مشخص مجراي ادرار = (Non – Specific Uretheritis) NSU گفته مي شود مي تواند توسط ارگانيسمي به نام (Chlamydia) ايجاد شود و موجب عفونت مجاري ادرار و برخي مواقع تظاهرات ديگري از بيماري رايتر گردد. بيماري كوليت اولسر يا بيماري كراوان (بيماري التهابي روده) با AS ارتباط دارد. ولي بوسيله AS ايجاد نمي شود.
علائم اين بيماري ها اسهال خوني همراه با تب كاهش وزن و گاهي با كراوان آرتريت مفاصل محيطي توام مي باشد.
 

21- چگونه مي توان از ابتلا به AS اطمينان پيدا كرد؟  

اگر شما داراي علائم كلاسيك AS باشيد پزشك عمومي شما با نگاه كردن به فرم ستون فقرات در ناحيه كمر مي تواند ببيند كه آيا مهره هاي كمر قوس طبيعي را از دست داده و صاف شده است، در چنين شرايطي شما را به يك پزشك روماتولوژي معرفي مي كند تا ايشان عكس هاي راديولوژي ستون فقرات شما را مطالعه و تغييرات مشخص به وجود آمده در مهره هاي فقرات كمري و پشت شما را بررسي كند. بر خلاف ساير ناراحتي هاي روماتيسمي ديگر، آزمايش خون كمك زيادي در تشخيص بيماري AS نمي نمايد.
 

22- آيا معالجه قطعي براي AS وجود دارد؟  

متاسفانه خير. البته داروهاي ضد التهابي به بهبودي حال عمومي شما كمك نموده، درد را كاهش مي دهد و خواب شما را راحت تر مي نمايد. اما اي فقط قسمتي از درمان بوده و انجام حركات ورزشيمناسب ( براي كنترل عوارض، حفظ حركات و جلوگيري از تغيير فرم بدن) بطور قطع بهترين عمل و تكميل كننده درمان AS مي باشد.
داروها به شما كمك مي كند تا حركات ورزشي را با درد كمتر انجام دهيد.
 

23- نتيجه نهايي بيماري AS چيست؟  

به نظر مي رسد كه در افراد مختلف بيماري AS كمي متفاوت اثر مي گذارد. اما به طور معمول شما در مي يابيد كه در طول ساليان علائم و عوارض آن گاهي جدي و گاهي آرام مي شود. در فرم كلاسيك، ستون مهره ها سفت خشك و يكپارچه مي شود.( ابتدا مهره هاي پايين تر و كمري، و بعدا به تدريج مهره هاي بالاتر يعني پشت و گردن)
كه اين به خاطر استخوان هاي ايجاد شده اضافي مي باشد.
البته اگر همواره به فرم بدنتان توجه داشته باشيد و ورزش هاي مناسب را براي جلوگيري از خميدگي و حفظ حركت پذيري دائما انجام دهيد مي توانيد از جدي شدن اين عوارض جلوگيري نماييد.
 

24- تشريح ستون فقرات

ستون فقرات يا ستون مهره ها از 24 مهره و 110 مفصل تشكيل شده است و داراي سه خش است:
• 7 مهره گردني
• 12 مهره پشتي ( قفسه سينه)
• 5 مهره كمري
مهره هاي گردني بيشترين حركت پذيري را دارند. در قسمت قفسه سينه هر مهره از طرفين به يك دنده متصل است. در زير بخش كمري استخوان خشتي شكل به نام خاجي (Sacrum) است، كه شبيه يك تاج سنگ در داخل لگن خاصره قرار گرفته است. مفصل هاي بين دو طرف اين استخوان خاجي و استخوان لگن معمولا نقطه شروع ناراحتي درد كمر و بروز بيماري AS است.